تبليغاتX
داغچیلار

داغچیلار

داغچیلیق

یاغیش‌لی هاوا‌لار و ایلدیریم حاقیندا بعضی معلومات‌لار

دونیادا سانییه‌ده 100، بیر گونده ده 8 میلیون اطرافیندا ایلدیریم میدانا گلمکده‌دیر. بیر ایل ایچینده بیر آدامین ایلدیریم طرفین‌دن چارپیلما احتیمالی 1/600،000. دیر. دیگر مئتئورولوژی کاراکتئرلی طبیعی فلاکت‌لرده اولدوغو کیمی، ایلدیریم طرفین‌دن چارپیلما احتیمالینی و ایلدیریم‌لاردان اؤتری اولان جان و مال ایتکین‌لرینی ان آزا ائندیره بیلمه‌میز اوچون اینسان‌لاریمیزین اولجه ملوماتلاندیریلماسی شرط‌دیر. آیریجا ایجتیمایتده ایلدیریمین میدانا گلمه‌سی و ایلدیریم‌دان قورونما مؤوضوسوندا یئرلشمیش چوخ اسکیک و سهو اولان معلومات‌لارین دا دوزلدیلمه‌سی لازیم‌دیر.

 

ایلدیریم، قوربان‌لارینی داها چوخ تارلادا ایشلرکن، آتا مینرکن، وئلوسیپئد (چرخ) سوررکن، داغا دیرماشارکن، چؤلده اوینایارکن، بالیق توتارکن، آغاج آلتیندا دایانارکن، چوبان‌لیق ائدرکن، نورمال تئلئفونلا دانیشارکن، دوشده ایکن، اوزرکن و یا کیچیک گمی‌لرله دنیزه آچیلمیشکن توتماقدا‌دیر. هارادا اولسانیز اولون اوّلجه ایلدیریم‌دان قورونماق اوچون بو 30/30 قایداسینا اویوم ساخلایین: شیمشک چاخدیق‌دان سونرا 30 سانییه‌دن داها آز بیر مدت ایچینده گؤی سس-کویونو ائشیتدییینیز آندان ان سون گؤی سس-کویون‌دن 30 دقیقه کئچنه قدر ایلدیریم تهلوکه‌سی ایچیندسینیز. گؤی گورولتولو بیر فیرتینایا توتولدوغونوز زامان ان یاخشی قورونما ایچری گیرمک‌دیر. اگر بینا و آوتوموبیل کیمی باغلی بیر سیغینا‌جاق مؤوجود دئییلسه یوکسک یئرلردن و تک قالمیش آغاج‌لاردان موطلق اوزاق دایانمالیسینیز. آچیق اراضیده اگر ساچینیز دیکلشمه‌یه باشلاییرسا، درینیز سیزلاییرسا و یا چاتیرداما کیمی بیر سس ائشیدیرسینیزسه، دقت! سیزه هر آن ایلدیریم چارپا بیلر. تهلوکه وضعیتینده درحال یا سرعتله آلچاق بیر یئره قاچین یا دا یئره چؤمئلین و باشینیزی دیزلری‌نیزین آراسینا آلا‌راق هدفی کیچیلدین. اصلا یئره یاتمایین. اگر یوکسک و دوز بیر یئرده‌سیزسه باشینیزی مومکون اولدوغو قدر آلچاقدا یاپیشین، لاکین یئره اوزانمایین. بعضن ائلئکتریک یوکونون بؤیوک قیسیمی ایلدیریمین چاخدیغی نقطه‌نین یاخی‌نین‌داکی سطحده سیخلاشار. بو سطح آخینی بدنه کئچه‌رک، اؤلومه و یارالانماغا سبب اولا بیلمکده‌دیر. بونون اوچون، مومکون اولدوغو قدر یئره چؤکمه‌لی و آیاق بارماق‌لاری‌نین اوزرینده دایانا‌راق یئرله تماسی ان آزا ائندیرملیییک. گرگین‌لیک فرقی یاراتماماق اوچون ده آیاق‌لاریمیزی بیرلشدیرملیییک. گؤی گورولتولو و شیمشک‌لی بیر فیرتینانین حؤکم سوردویو هاوا شرط‌لرینده، اولان یئره گؤره آشاغیدا یئکون‌لاش‌دیریلان قایدا‌لارا دقت ائدیلمه‌لی‌دیر؛

 

آچیق اراضیده:

1- سیغینا بیلجیینیز بیر بینا و یا آوتوموبیل آختارین.

2-  بینا و یا آوتوموبیل یوخسا، ماغارا‌لار، قورو خندک و آرخ‌لار، وادی‌لر، کانیون و یا ان آز بویونوزلا عینی یوکسک‌لییه صاحب آلچاق آغاج چوخلوق‌لاری آراسین‌داکی بوشلوق‌لار سیغینا بیلجیینیز ان اعتبارلی یئرلردیر.

3- اگر سیغینا بیلجیینیز هئچ بیر یئر یوخسا اولدوغونوز یئردکی ان یوکسک جیسیم‌دن اوزاق دورونوز.

4-  اگر اطرافینیزدا داغینیق شکیلده بیر نئچه دنه آغاج اولسا، ان یاخینینیزداکی آغاجا، او آغاجین یوکسک‌لییی‌نین ایکی قاتی قدر اوزاق‌لیقدا بیر یئرده باشینیزی دیزلری‌نین آراسینا قویا‌راق یئره چؤمئلینیز. اصلا تک باشینا دایانان بیر آغاجین آلتینا گیرمه یین.

5- دوشرگه واسطه و وسایط‌لری، بالیق قارماغی، گولف چوبوغو، قازما و کورک کیمی مئتال جیسیم‌لری اَ لینیزده ساخلامایین. وئلوسیپئد، موتورسیکلئت، تراختور کیمی اوستو آچیق واسطه‌لری ترک ائدین.

6- داغ و تپه‌لرین دوروقلاریندان‌، آچیق ساحه‌لردن، تئل هؤرگولردن، قاتار یولون‌دان، مئتال پالتار ایپلرین‌دن، آچیق تقدیم ائتدیرمه و کوما‌لار ایله هر جور ائلئکتریک چات‌دیرا بیلن جیسیم‌لردن قاچی‌نین.

7- تئل هؤرگو، تئلئفون و ائلئکتریک خط‌لری، مئتال بورو دؤشنیلمه‌سی، رئلس و پولاد ایستروکتورلارداکی ایشلره آرا وئرین.

8- اوزور و یا سو سطحین‌دکی بیر قاییقدا اولورسانیزسا، سودان درحال چیخین، قاییغی ترک ائدین. چای، گؤل و بنزری سولاردان اوزاق دورونوز.

9- یئرله مئتال بیر ائکیپمان ایله علاقه‌لی اولان تراختور و یا شوم کیمی آلت و واسطه‌له ایشله مه یی بوراخین.

10- قروپ حالیندا‌سیزسا، بیر-بیرینیزدن ان آز 1.5 متره اوزاقدا دورونوز.

11- داغدا آغاج سرحدین‌دن داها یوکسکده سینیزسه، درحال آغاج‌لیق ساحه‌یه ائنین.

 

بینا ایچینده:

1-  باغچا و بالکونونوزداکی یونگول اشیا‌لاری و داشینا بیلر مئتال واسطه‌لری ایچرییه آلینیز.

2- پنجره و قاپی‌لاری باغلایین. ایلدیریم سیزی آچیق پنجره‌دن گیره‌رک ده چارپا بیلر.

3- قاپاتیلامایان قاپی و پنجره‌لردن، سوبا، اوجاق و بوخاری‌لاردان، رادیاتورلاردان، مئتال بورولاردان، تووالئت و کووئتتن (وان‌دان)، فیشی پریزه تاخی‌لی ائلئکتریک‌لی ائو آلت‌لرین‌دن اوزاق دورونوز.

4- دوش ائتمه یین، دوش آلمایین. ال له قاب-قاجاق یومایین. مئتال سو ته سیساتین‌دان اوزاق دورونوز.

5- آچیق قاب‌لارداکی یانیجی و پاتلاییجی مادده‌لردن اوزاق دورونوز.

6- پالتار ایپین‌دکی پالتارلاری توپلامایا جهد ائتمیین.

7- فیرتینا آنیندا چوخ لازیم اولمادیقجا کابئل‌لی تئلئفونلا دانیشمایین، کابئل‌لی تئلئویزیا سئیر ائتمه یین. ائلئکترونیک ائو آلت‌لری‌نین فیشینی چکینیز.

8- اینسان بده‌نینه یاخین توتولان ساچ قوروتما ماشینی، تراش ماشینی کیمی ائلئکتریک‌لی آلت‌لری ده اصلا ایستیفاده ائتمه یینیز و یا تعمیر ائتمه‌یه جهد ائتمه یین.

 

آوتوموبیلده:

1- اگر سیاحتده سینیزسه نقلیات واسطه‌سی‌نین ایچینده قالین. اوستو باغلی آوتوموبیل‌لر ایلدیریم‌دان قورونماق اوچون اولا بیله‌جک ان اعتبارلی یئرلردن بیری‌دیر.

2- گؤی گورولتولو فیرتینا کئچه نه قدر واسطه‌نیزی یولون ساحلینده اعتبارلی بیر یئره چکینیز. واسطه‌نیزین اوزرینه آغاج آشماماسینا، سئل سولارینا قاپیلماماغا و اولا بیله‌جک بیر یول قضاسینا سبب اولماماغا دقت یئتیرین.

3- فیرتینا سونراسی، یولون سطحی سودان گؤروله بیلمیرسه او سویا اصلا گیرمه یین.

+ نوشته شده در  شنبه سیزدهم شهریور 1389ساعت 15:12  توسط سلمان محمدی  | 

YAĞIŞLI HAVALAR VƏ İLDIRIM HAQQINDA BƏZİ MƏLUMATLAR

Dünyada saniyədə 100, bir gündə də 8 milyon  ətrafında ildırım meydana gəlməkdədir. Bir il içində bir adamın ildırım  tərəfindən çarpılma ehtimalı 1/600,000. dir. Digər meteoroloji  xarakterli təbii fəlakətlərdə olduğu kimi, ildırım tərəfindən çarpılma  ehtimalını və   ildırımlardan ötəri olan can və mal itkinlərini ən aza  endirə bilməmiz üçün insanlarımızın əvvəlcə məlumatlandırılması şərtdir. Ayrıca  ictimaiyyətdə ildırımın meydana gəlməsi və ildırımdan qorunma mövzusunda  yerləşmiş çox əskik və səhv olan məlumatların da düzəldilməsi  lazımdır.

        İldırım, qurbanlarını daha çox tarlada işlərkən, ata minərkən, velosiped (çərx) sürərkən, dağa dırmaşarkən, çöldə oynayarkən,  balıq tutarkən, ağac altında dayanarkən, çobanlıq edərkən, normal  telefonla danışarkən, duşdaykən, üzərkən və ya kiçik gəmilərlə dənizə  açılmışkən tutmaqdadır. Harada olsanız olun əvvəlcə  ildırımdan qorunmaq üçün bu  30/30 qaydasına uyum saxlayın: Şimşək çaxdıqdan  sonra 30 saniyədən daha az bir müddət içində göy səs-küyünü eşitdiyiniz  andan ən son göy səs-küyündən 30 dəqiqə keçənə qədər ildırım təhlükəsi  içindəsiniz. Göy gurultulu bir fırtınaya tutulduğunuz zaman ən yaxşı  qorunma içəri girməkdir. Əgər bina və avtomobil kimi bağlı bir sığınacaq  mövcud deyilsə yüksək yerlərdən  və tək qalmış ağaclardan mütləq uzaq  dayanmalısınız. Açıq ərazidə əgər saçınız dikləşməyə başlayırsa, dəriniz  sızlayırsa və ya çatırdama kimi bir səs eşidirsinizsə, DİQQƏT! sizə  hər an ildırım çarpa bilər. Təhlükə vəziyyətində dərhal ya sürətlə  alçaq bir yerə qaçın ya da yerə çömelin və başınızı düzlərinin  arasına alaraq hədəfi kiçildin. Əsla yerə yatmayın. Əgər yüksək və düz  bir yerdəsizsə başınızı mümkün olduğu qədər alçaqda yapış, lakin yerə  uzanmayın. Bəzən elektrik yükünün böyük qisimi ildırımın çaxdığı  nöqtənin yaxınındakı səthdə sıxlaşar. Bu səth axını bədənə keçərək, ölümə və yaralanmağa səbəb ola bilməkdədir. Bunun üçün, mümkün olduğu  qədər yerə çökməli və ayaq barmaqlarının üzərində dayanaraq yerlə təması  ən aza endirməliyik. Gərginlik fərqi yaratmamaq üçün də ayaqlarımızı birləşdirməliyik. Göy gurultulu və şimşəkli bir fırtınanın hökm sürdüyü hava şərtlərində, olan yerə görə aşağıda yekunlaşdırılan qaydalara diqqət  edilməlidir;

 

 Açıq Ərazidə:

 1. Sığına biləcəyiniz  bir bina və ya avtomobil axtarın.

 2. Bina və ya avtomobil yoxsa, mağaralar,  quru xəndək və arxlar, vadilər, kanyon və ya ən az boyunuzla eyni  yüksəkliyə sahib alçaq ağac  çoxluqları arasındakı boşluqlar  sığına biləcəyiniz ən etibarlı yerlərdir.

 3. Əgər sığına biləcəyiniz heç  bir yer yoxsa olduğunuz yerdəki ən yüksək cisimdən uzaq  durunuz.

 4. Əgər ətrafınızda dağınıq şəkildə bir neçə dənə ağac  olsa, ən yaxınınızdakı ağaca, o ağacın yüksəkliyinin iki qatı  qədər uzaqlıqda bir yerdə başınızı dizlərinin arasına qoyaraq yerə  çömeliniz. Əsla  tək başına dayanan bir ağacın altına girməyin.

 5. Düşərgə vasitə və vəsaitləri, balıq qarmağı, golf çubuğu, qazma və kürək kimi metal cisimləri əlinizdə saxlamayın. Velosiped, motorsiklet, traxtor kimi üstü açıq vasitələri tərk edin.

 6. Dağ və  təpələrin doruqlarından, açıq sahələrdən, tel  hörgülərdən, qatar yolundan,  metal paltar iplərindən, açıq təqdim etdirmə və komalar ilə hər cür  elektrik çatdıra bilən cisimlərdən qaçının.

 7. Tel hörgü, telefon və  elektrik xəttləri, metal boru döşənilməsi,  rels və polad strukturlardakı  işlərə ara verin.

 8. Üzür və ya su səthindəki bir qayıqda  olursanızsa, sudan dərhal çıxın, qayığı tərk edin. Çay, göl və  bənzəri sulardan uzaq durunuz.

 9. Yerlə metal bir ekipman ilə əlaqəli  olan traxtor və ya şum kimi alət və vasitələ işləməyi buraxın.

 10. Qrup halındasızsa, bir-birinizdən ən az 1.5 m uzaqda durunuz.

 11. Dağda ağac sərhədindən daha yüksəkdəsinizsə, dərhal ağaclıq sahəyə enin.

 

 Bina İçində:

 1. Bağça və balkonunuzdakı  yüngül əşyaları və daşına bilər metal vasitələri içəriyə alınız.

 2.  Pəncərə və qapıları bağlayın. İldırım sizi açıq pəncərədən girərək də çarpa bilər.

 3. Qapatılamayan qapı və pəncərələrdən, soba, ocaq və  buxarılardan, radiatorlardan, metal borulardan, tuvalet və küvettən (vandan), fişi prizə taxılı elektrikli ev alətlərindən uzaq durunuz.

 4. Duş  etməyin, duş almayın. Əllə qab-qacaq yumayın. Metal su təsisatından uzaq durunuz.

 5. Açıq qablardakı yanıcı və patlayıcı  maddələrdən uzaq durunuz.

 6. Paltar ipindəki paltarları toplamaya  cəhd etməyin.

 7. Fırtına anında çox lazım olmadıqca kabelli telefonla  danışmayın, kabelli televiziya seyr etməyin. Elektronik ev  alətlərinin fişini çəkiniz.

 8. İnsan bədəninə yaxın tutulan saç qurutma  maşını, təraş  maşını kimi elektrikli alətləri də əsla istifadə etməniniz  və ya təmir etməyə cəhd etməyin.

 

Avtomobildə:

 1.  Əgər səyahətdəsinizsə nəqliyyat vasitəsinin içində qalın. Üstü bağlı avtomobillər ildırımdan qorunmaq üçün ola biləcək ən etibarlı yerlərdən biridir.

 2. Göy gurultulu fırtına keçənə qədər vasitənizi yolun sahilində etibarlı bir yerə çəkiniz. Vasitənizin üzərinə ağac aşmamasına, sel sularına qapılmamağa və ola biləcək bir yol qəzasına səbəb olmamağa diqqət yetirin.

 3. Fırtına sonrası, yolun səthi sudan görülə bilmirsə o suya  əsla girməyin.

+ نوشته شده در  شنبه سیزدهم شهریور 1389ساعت 15:10  توسط سلمان محمدی  | 

اوچقون (شه په) ندیر؟ نئجه میدانا گلر؟

فرانسانین جهامونیکس بؤلگه‌سینده 1999-جو ایلده 12 آدامین اؤلومونه، بیر چوخ آدامین دا یارالانماسینا سبب اولان ‘‘آغ اؤلوم" 2400 مئترلیک پئکلئرئت داغین‌دان ائندی. یومشاق قار ، قارشی‌سیندا بیر قار بولودو میدانا گتیره‌رک وادییه قدر قئیدی. چوخورداکی آسفالت یولو دا آشا‌راق قارشی تپه‌نین یاماجینا، یوخوش یوخاری، دیرماشدی. 150 ایله 200 کیلومتر سرعته چاتا‌راق اؤنونه چیخان آغاج‌لاری کؤکون‌دن سؤکدو. اوچقونون نهنگ کوتله‌سی‌نین قارشی‌سیندا سیخیشان هاوانین میدانا گتیردیگی تضییق، قارشی کورک‌دکی ائولری بومبا کیمی هاوایا اوچوردو. سونرا، 6 مئترلیک بیر قار اؤرتوسو میدانا گتیره‌رک بوتون وادینی اؤرتدو.

اوچقون نئجه اورتایا چیخار؟

بول قار یاغمورو اولدوغوندا، تزه قار طبقه‌سی‌نین آلت‌داکی کؤهنه طبقه‌یله یاخشی قایناشماماسی نتیجه‌سی،

روزگارین قالدیردیغی بؤیوک بیر قار کوتله‌سی‌نین آشاغی ائنه‌رک آلت‌داکی قار طبقه‌سی اوزرینده سوروشمه‌سی نتیجه‌سی،

بیر حیوان و یا خیزکچی‌نین اویناق قار طبقه‌سینی تاپدالایا‌راق حرکته کئچیرمه‌سی نتیجه‌سی اوچقون میدانا گله بیلر.

 

اوچقونون میدانا گلمه‌سینه تأثیر ائدن فاکتورلار:

 

اراضی: اَییم نه قدر چوخ‌دورسا، تهلوکه او قدر بؤیوک‌دور. یوزده 30لوق بیر اَییم اوچقون میدانا گلمه‌سی اوچون کیفایت‌دیر. کؤلگه‌ده قالار کورک‌لرده اوچقون تهلوکه‌سی (گونش گؤرن‌لره نظرن) چوخ‌دور.

 

تزه قار: تزه قار طبقه‌سی نه قدر قالینسا، اوچقون تهلوکه‌سی او قدر بؤیوک‌دور. پیس هاوا شرط‌لرین‌دن سونرا گونشین آچدیغی ایلک گون چوخ ریسک‌لی‌دیر.

 

فیرتینا: قار فیرتیناسی اولدوغوندا، قار دنه‌جیک‌لری دؤنه دؤنه اوچوشار و روزگارسیز کورک‌لرده ییغی‌لار. تپه اوست‌لرینده دالغا شکلینده ییغیلمیش قار، آلت‌داکی کورکده اوچقون تهلوکه‌سینی گؤسترر.

 

قار طبقه‌سی: قارین طبقه حالیندا سوروشدوگو یئرلردن اوزاق دایانماق لازیم‌دیر. دیب‌دن گلن بوغوق سس‌لر ده تهلوکه ایشاره‌سی‌دیر.

 

ایستی‌لیک: قار یاغمورون‌دان سونرا ایستی‌لیک بیردن دوشسه، یئنی قار طبقه‌سی آلتداکینا یاخشی ایشله‌یه بیلمز. هاوا ایستیلندییینده ده قار بوشا‌لار و تهلوکه آرتار. بو سببله باهاردا داها چوخ اوچقون اولار.

 

نئچه تیپ اوچقون وار؟

توز اوچقون: اَن چوخ راست گلینن اوچقون تیپی. توز قاردان یارانار. بو تیپ اوچقون‌لار، ساعتدا 400 کیلومتر سرعته چاتا بیلر و یاراتدیغی هاوا تضییقی ایله بؤیوک ضرر وئرر.

طبقه اوچقون: سرت و ازیلمیش قاردان میدانا گلر. اوّل‌دن تخمین ائدیلمه‌سی چوخ چتین‌دیر و اَن کیچیک تیترشمه‌ده اورتایا چیخا بیلر.

آغیر قار اوچقونو: نم‌لی و کؤهنه قاردان میدانا گلر، چوخ آغیر کوتله‌لری حرکته کئچیرر و عمومیتله قیش مؤوسومو سونوندا گؤرولر.

قایناق: http://www.bilgidak.org/dagcilik.htm

آزربایجان تورکجه سینه اویقونلاشدیران: سلمان محمدی

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم شهریور 1389ساعت 15:53  توسط سلمان محمدی  |